گاهی آنوریسم آئورت در یک سیتیاسکن که به دلیل دیگری انجام شده، اتفاقی دیده میشود. شنیدن واژه «گشادشدگی آئورت» طبیعی است که نگرانی ایجاد کند؛ اما همه آنوریسمها به اقدام فوری نیاز ندارند. جراحی آنوریسم آئورت زمانی مطرح میشود که احتمال پارگی، رشد سریع یا علائم بیماری از خطرات درمان بیشتر باشد. انتخاب بین روش کمتهاجمی و جراحی باز نیز برای همه افراد یکسان نیست و باید با بررسی دقیق تصاویر عروقی انجام شود.
در این راهنما، روشهای EVAR و TEVAR، جراحی باز، عوارض احتمالی، مراقبتهای بعد از عمل و عوامل مؤثر بر هزینه را ساده و واقعبینانه مرور میکنیم. اگر درد ناگهانی و شدید قفسه سینه، شکم یا پشت، ضعف ناگهانی، غش یا تنگی نفس دارید، این علائم میتوانند اورژانسی باشند و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
آنوریسم آئورت چیست و چه زمانی جراحی آنوریسم آئورت مطرح میشود؟
آئورت بزرگترین شریان بدن است که خون را از قلب به اندامها میرساند. وقتی بخشی از دیواره این رگ ضعیف و بهطور غیرطبیعی گشاد شود، به آن آنوریسم آئورت میگویند. این گشادشدگی ممکن است بدون علامت باقی بماند، اما در صورت بزرگ شدن یا پارگی، میتواند خطرناک باشد.
دو محل شایع آنوریسم عبارتاند از:
- آنوریسم آئورت شکمی (AAA): در بخش شکمی آئورت رخ میدهد و گاهی بهصورت ضربان یا درد مبهم شکم و پشت احساس میشود.
- آنوریسم آئورت قفسه سینه یا توراسیک (TAA): در ناحیه سینه قرار دارد و ممکن است با درد قفسه سینه یا پشت، گرفتگی صدا، سرفه یا تنگی نفس همراه باشد.
بسیاری از بیماران هیچ علامتی ندارند؛ بنابراین اندازه آنوریسم و سرعت رشد آن در تصویربرداری، نقش اصلی را در تصمیمگیری دارد. برای بسیاری از آنوریسمهای شکمی، قطر حدود ۵٫۵ سانتیمتر یکی از آستانههای رایج بررسی برای درمان است. در آنوریسمهای قفسه سینه، محل درگیری، بیماریهای ارثی، وضعیت دریچه آئورت، علائم و سرعت رشد اهمیت زیادی دارند و آستانه مداخله میتواند متفاوت باشد.
علائم هشدار پارگی آنوریسم
پارگی آنوریسم یک اورژانس پزشکی است. درد بسیار شدید و ناگهانی در شکم، پشت یا قفسه سینه، افت فشار، رنگپریدگی، تعریق سرد یا از دستدادن هوشیاری نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد. در این وضعیت، منتظر برطرف شدن درد یا ویزیت معمول نمانید.
روشهای جراحی آنوریسم آئورت
هدف درمان، جدا کردن بخش ضعیفشده آئورت از جریان پرفشار خون و پیشگیری از پارگی است. جراح عروق یا جراح قلب و عروق، بر اساس محل آنوریسم و نتایج سیتیاسکن عروقی یا آنژیوگرافی آئورت، مناسبترین روش را پیشنهاد میکند.
EVAR چیست؟
EVAR یا ترمیم اندوواسکولار آنوریسم آئورت شکمی، روشی کمتهاجمی است. در این روش، پزشک معمولاً از طریق شریانهای کشاله ران، یک استنتگرافت یا اندوگرافت را با کمک کاتتر به محل آنوریسم میرساند. گرافت از داخل، مسیر تازهای برای عبور خون ایجاد میکند تا فشار از دیواره ضعیفشده برداشته شود.
TEVAR چیست؟
TEVAR روش اندوواسکولار برای درمان بخشی از مشکلات آئورت توراسیک، بهویژه آئورت نزولی قفسه سینه است. منطق آن شبیه EVAR است، اما محل درمان در قفسه سینه قرار دارد. درگیری شاخههای مهم آئورت، ریشه آئورت یا قوس آئورت میتواند برنامه درمان را پیچیدهتر کند.
جراحی باز آنوریسم آئورت
در جراحی باز آنوریسم آئورت، جراح با ایجاد برش مناسب به آئورت دسترسی پیدا میکند، بخش درگیر را از جریان خون خارج میسازد و آن را با گرافت مصنوعی ترمیم یا جایگزین میکند. این روش برای بعضی آناتومیهای پیچیده، افراد جوانتر یا مواردی که استنتگرافت مناسب نیست، انتخاب قابلاعتمادی است.
اگر آنوریسم در ریشه آئورت همراه با مشکل دریچه آئورت باشد، ممکن است به جراحیهای تخصصیتری مانند جراحی بنتال نیاز باشد. این تصمیم فقط پس از بررسی کامل توسط تیم جراحی قلب و عروق گرفته میشود.
تفاوت EVAR و جراحی باز آنوریسم
بسیاری از بیماران میپرسند تفاوت روش اندوواسکولار و جراحی باز آئورت دقیقاً چیست. مهمترین تفاوت، مسیر دسترسی و نوع پیگیری بعد از درمان است. روش اندوواسکولار برش کوچکتری دارد، اما معمولاً به تصویربرداری دورهای دقیقتر نیاز دارد.
| معیار | EVAR / TEVAR | جراحی باز (OSR) |
|---|---|---|
| نوع روش | کمتهاجمی و کاتتری | جراحی با برش باز |
| مدت بستری معمول | اغلب کوتاهتر؛ حدود ۱ تا ۳ روز در موارد بدون عارضه | اغلب طولانیتر؛ ممکن است حدود ۷ تا ۱۴ روز باشد |
| دوره بهبود اولیه | معمولاً سریعتر؛ حدود ۲ تا ۴ هفته | معمولاً طولانیتر؛ حدود ۶ تا ۸ هفته یا بیشتر |
| فشار اولیه به بدن | معمولاً کمتر | بیشتر |
| نیاز به پیگیری تصویربرداری | بیشتر و منظمتر | معمولاً کمتر |
| مداخله مجدد در بلندمدت | ممکن است بیشتر باشد | در برخی شرایط کمتر است |
| مناسب برای | آناتومی مناسب عروقی و شرایط منتخب | آناتومی نامناسب یا آنوریسمهای پیچیده |
این زمانها میانگین تقریبی هستند و با توجه به سن، بیماریهای کلیوی و قلبی، محل آنوریسم، وضعیت اورژانسی و عوارض احتمالی تغییر میکنند.
EVAR بهتر است یا جراحی باز؟
پاسخ کوتاه این است: بستگی دارد. EVAR یا TEVAR بهخودیخود برای همه «بهتر» نیست. مزیت اصلی آن، کمتهاجمی بودن و معمولاً بهبود اولیه سریعتر است. از طرف دیگر، این روش فقط زمانی قابل انجام است که قطر، طول و زاویه بخشهای سالم آئورت و مسیر شریانهای لگنی برای قرارگیری ایمن استنتگرافت مناسب باشد.
روش اندوواسکولار ممکن است در افراد مسنتر یا بیمارانی که بیماری قلبی، ریوی یا سایر شرایط همراه دارند، گزینه مطلوبتری باشد؛ البته تنها در صورتی که ساختار رگها اجازه دهد. پس از EVAR یا TEVAR، بیمار باید پیگیری منظم داشته باشد تا مواردی مانند نشت اطراف گرافت، جابهجایی گرافت یا تغییر اندازه کیسه آنوریسم زود تشخیص داده شود.
از طرف دیگر، جراحی باز در بعضی آنوریسمهای پیچیده، آناتومی نامناسب برای استنت، عفونت گرافت، برخی موارد ارثی یا زمانی که دوام بلندمدت اولویت ویژهای دارد، ضروری یا مناسبتر است. دوره نقاهت آن بیشتر است، اما نیاز به مداخله مجدد در برخی بیماران کمتر خواهد بود.
فرق EVAR با TEVAR چیست؟
تفاوت EVAR و TEVAR بیشتر به محل درمان برمیگردد. EVAR برای آئورت شکمی و TEVAR برای بخشهایی از آئورت توراسیک بهکار میرود. هر دو از استنتگرافت استفاده میکنند، اما رگهای منشعب از آئورت قفسه سینه و نزدیکی آن به قلب و مغز، میتواند برنامهریزی TEVAR را پیچیدهتر کند.
تصمیم نهایی باید بر پایه CT آنژیوگرافی، عملکرد کلیه، سابقه جراحی، وضعیت قلب و ریه و تجربه تیم درمان باشد. پرسیدن درباره علت انتخاب هر روش، تعداد دفعات پیگیری و احتمال نیاز به اقدام مجدد، حق شما در جلسه مشاوره است.
عوارض جراحی آنوریسم آئورت و پیگیری بعد از EVAR
هر دو روش درمانی میتوانند عوارض داشته باشند و آگاهی از آنها به تصمیمگیری بهتر کمک میکند. خطر دقیق هر فرد با فرد دیگر فرق دارد و پزشک آن را براساس شرایط شما توضیح میدهد.
- خونریزی، عفونت زخم یا واکنش به داروهای بیهوشی
- آسیب کلیوی، بهویژه در افراد دارای بیماری کلیه یا در اثر ماده حاجب
- مشکلات قلبی یا تنفسی پس از عمل
- کاهش خونرسانی به پا، روده یا اندامها در موارد خاص
- سکته مغزی یا آسیب نخاعی، بهویژه در برخی درمانهای آئورت قفسه سینه
- نشت اطراف استنتگرافت، جابهجایی یا انسداد آن پس از EVAR و TEVAR
پیگیری بعد از EVAR بخش جداییناپذیر درمان است. معمولاً تصویربرداری در فواصل تعیینشده توسط جراح انجام میشود تا جایگاه گرافت و اندازه آنوریسم بررسی شود. کنترل فشار خون، ترک سیگار، مصرف دقیق داروها و مراجعه در صورت درد جدید شکم، پشت یا پا اهمیت دارد.
هزینه جراحی آنوریسم آئورت در ایران ۱۴۰۵
هزینه جراحی آنوریسم آئورت ثابت نیست. نوع آنوریسم، اورژانسی یا برنامهریزیشده بودن عمل، نوع گرافت، مدت بستری در ICU، شهر، بیمارستان و پوشش بیمه همگی بر قیمت اثر میگذارند. بهویژه در EVAR و TEVAR، قیمت استنتگرافت میتواند بخش مهمی از هزینه را تشکیل دهد.
| روش درمان | بیمارستان دولتی با بیمه پایه | بیمارستان خصوصی |
|---|---|---|
| جراحی باز آنوریسم | حدود ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان | حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان |
| EVAR / TEVAR | حدود ۸۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان، بدون احتساب برخی گرافتها | حدود ۲۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان یا بیشتر |
| استنت یا گرافت آئورت | پوشش بیمه پایه متغیر است | ممکن است از ۱۰۰ میلیون تومان بیشتر باشد |
این بازهها فقط برای برآورد اولیه قیمت عمل آنوریسم آئورت ۱۴۰۵ هستند و قیمت قطعی محسوب نمیشوند. برای اطلاع از هزینه EVAR در ایران یا هزینه آنوریسم آئورت در بیمارستان خصوصی، پیش از اقدام از مرکز درمانی و بیمه تکمیلی خود استعلام کتبی بگیرید.
انتخاب جراح برای جراحی آنوریسم آئورت
برای انتخاب پزشک، به تخصص مرتبط، تجربه تیم درمان در جراحی عروق یا جراحی قلب و عروق، امکانات بیمارستان، دسترسی به ICU و برنامه پیگیری پس از عمل توجه کنید. در موارد درگیری ریشه آئورت، دریچه یا عروق کرونر، همکاری چندتخصصی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر در اصفهان هستید، میتوانید فهرست بهترین جراح آنوریسم آئورت در اصفهان و بهترین دکتر جراحی عروق در اصفهان را بررسی کنید. برای موارد مرتبط با آئورت صعودی و قلب، صفحات بهترین متخصص جراح قلب در اصفهان، بهترین جراح عمل قلب باز در اصفهان و بهترین جراح ترمیم دریچه قلب در اصفهان نیز میتوانند مفید باشند.
در صورت همراهی بیماری عروق کرونر یا نیاز به درمان همزمان قلب، میتوانید اطلاعات بهترین جراح بایپس قلب در اصفهان، بهترین دکتر جراحی عروق کرونر در اصفهان و بهترین جراح تعویض دریچه قلب در اصفهان را هم ببینید. برای آشنایی با پزشکان در تهران، مشهد، اصفهان، شیراز و دیگر شهرها، به مدیسا مراجعه نمایید.
جمعبندی درباره جراحی آنوریسم آئورت
جراحی آنوریسم آئورت میتواند با روش باز یا اندوواسکولار انجام شود و انتخاب درست به محل و شکل آنوریسم، وضعیت عمومی شما و بررسی دقیق تصاویر عروقی وابسته است. EVAR و TEVAR معمولاً دوره بهبود کوتاهتری دارند، اما به پیگیری تصویربرداری منظم نیاز دارند؛ جراحی باز نیز در بعضی شرایط پیچیده انتخاب مناسبتری است. مشاوره با جراح عروق یا جراح قلب و عروق، پیش از تصمیمگیری، به شما کمک میکند مزایا، محدودیتها و هزینههای هر گزینه را متناسب با شرایط خودتان بشناسید.
