صبح با گلویی خشک و خراش‌دار از خواب بیدار شده‌اید و حتی قورت دادن آب هم ناراحت‌کننده است؟ برای درمان خشکی گلو در سرماخوردگی معمولاً میتوان از راهکارهایی مانند نوشیدن مایعات، استراحت و مرطوب نگه داشتن هوا برای تسکین علائم کمک گرفت. بااین‌حال، درد شدید، دشواری بلع یا تنگی نفس را نباید به حساب یک سرماخوردگی ساده گذاشت. این مطلب راهنمای عمومی است و تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب به ارزیابی پزشک بستگی دارد.
خشکی گلو در سرماخوردگی چرا ایجاد میشود؟
سرماخوردگی یک عفونت ویروسی است که می‌تواند مخاط حلق را ملتهب و حساس کند. در نتیجه، گلو خشک، خراش‌دار یا دردناک میشود؛ به‌خصوص هنگام بلع یا صحبت کردن.
گرفتگی بینی نیز ممکن است باعث شود هنگام خواب از دهان نفس بکشید. عبور هوا از دهان، به‌ویژه در اتاق خشک، احساس خشکی صبحگاهی را بیشتر می‌کند. کم نوشیدن مایعات، دود سیگار و آلودگی هوا هم می‌توانند گلو را تحریک کنند.
خشکی گلو همیشه ناشی از سرماخوردگی نیست. حساسیت، بازگشت اسید معده به مری، برخی داروها و تنفس دهانی نیز از علت‌های احتمالی هستند. اگر خشکی پس از برطرف شدن علائم سرماخوردگی باقی بماند یا مرتب تکرار شود، بررسی علت اهمیت دارد.
تفاوت گلو درد ویروسی و باکتریال چیست؟
نشانه‌ها می‌توانند به پزشک در ارزیابی علت کمک کنند، اما ظاهر گلو یا مدت علائم به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهد. گاهی برای تشخیص گلودرد استرپتوکوکی، یعنی نوعی عفونت باکتریایی، آزمایش لازم است.
| ویژگی | بیشتر به نفع علت ویروسی | می‌تواند به نفع عفونت استرپتوکوکی باشد |
|---|---|---|
| سرفه و آبریزش بینی | اغلب همراه گلودرد دیده میشوند | معمولاً وجود ندارند |
| شروع علائم | ممکن است همراه با علائم تدریجی سرماخوردگی باشد | ممکن است گلودرد ناگهانی شروع شود |
| تب و لوزه‌ها | تب و قرمزی گلو ممکن است وجود داشته باشد | تب، تورم لوزه‌ها یا نقاط سفید ممکن است دیده شود |
| تشخیص | پزشک مجموعه علائم را بررسی می‌کند | در موارد مشکوک، پزشک ممکن است آزمایش درخواست کند |
نقاط سفید روی لوزه‌ها همیشه نشانه عفونت باکتریایی نیستند. همچنین طول کشیدن درد به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که به آنتی‌بیوتیک نیاز دارید.
چطور خشکی گلو را درمان کنم؟
برای درمان خشکی گلو در سرماخوردگی، هدف اصلی تسکین ناراحتی و جلوگیری از کم‌آبی است. این مراقبت‌ها ویروس را از بین نمی‌برند، اما می‌توانند تحمل علائم را آسان‌تر کنند.
مایعات کافی و غذای نرم
آب، سوپ و نوشیدنی ولرم را در طول روز به‌تدریج بنوشید. اگر بلع غذا ناراحت‌کننده است، غذاهای نرم را امتحان کنید. نوشیدنی بسیار داغ ممکن است گلو را بیشتر تحریک کند.
دمای مناسب برای افراد متفاوت است؛ بعضی افراد با مایعات خنک احساس بهتری دارند. اگر به‌دلیل بیماری قلبی یا کلیوی باید مایعات را محدود کنید، درباره مقدار مناسب با پزشک صحبت کنید.
قرقره آب نمک
برای قرقره آب نمک، نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید. محلول را قرقره کنید و بیرون بریزید. می‌توانید این کار را چند بار در روز انجام دهید، به شرطی که باعث تحریک بیشتر گلوی شما نشود.
این روش برای کودکی که نمی‌تواند به‌خوبی قرقره کند و محلول را بیرون بریزد، مناسب نیست.
عسل برای گلو درد و سرفه
مقداری عسل به‌تنهایی یا در نوشیدنی ولرم ممکن است به تسکین موقت گلو و سرفه کمک کند. اگر لیمو باعث سوزش میشود، لازم نیست آن را اضافه کنید. عسل جایگزین درمان عفونت باکتریایی نیست.
به کودک زیر یک سال عسل ندهید؛ زیرا خطر یک مسمومیت نادر اما جدی به نام بوتولیسم نوزادان وجود دارد.
رطوبت‌ساز برای گلو
اگر هوای اتاق خشک است، دستگاه بخور سرد یا رطوبت‌ساز ممکن است احساس خشکی را کاهش دهد. آب دستگاه را مرتب عوض کنید و طبق دستور سازنده آن را تمیز کنید تا آلودگی در آن جمع نشود.
از نزدیک کردن صورت به ظرف آب جوش یا استفاده از بخار داغ برای کودک پرهیز کنید؛ خطر سوختگی وجود دارد. رطوبت بیش‌ازحد اتاق نیز مناسب نیست.
استراحت و دوری از محرک‌ها
خواب کافی و کاهش فعالیت‌های خسته‌کننده به بدن فرصت استراحت می‌دهد. اگر گرفتگی صدا یا التهاب حنجره دارید، کمتر صحبت کنید و به صدای خود فشار نیاورید.
دود سیگار، آلودگی هوا و نوشیدنی‌های الکلی ممکن است گلو را تحریک کنند. غذاهای تند، اسیدی یا خشک را نیز اگر ناراحتی شما را بیشتر می‌کنند، موقتاً کنار بگذارید.
پیشگیری از انتقال عفونت
شستن دست‌ها با آب و صابون، پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و دوری از تماس نزدیک با دیگران در زمان بیماری به کاهش انتقال ویروس کمک می‌کند. در صورت نیاز به حضور کنار دیگران، ماسک مناسب نیز می‌تواند مفید باشد.
بهترین داروی گلو درد سرماخوردگی چیست؟
یک دارو برای همه مناسب نیست. انتخاب دارو به سن، شدت علائم، بارداری، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای دیگری که مصرف می‌کنید بستگی دارد. داروهای زیر معمولاً علائم را تسکین می‌دهند و خود سرماخوردگی را درمان نمی‌کنند.
استامینوفن و ایبوپروفن
استامینوفن یا ایبوپروفن ممکن است درد و تب را کاهش دهند. مقدار و فاصله مصرف را طبق بروشور همان فرآورده و راهنمایی پزشک یا داروساز رعایت کنید. مصرف هم‌زمان چند داروی سرماخوردگی را بدون بررسی ترکیباتشان انجام ندهید؛ ممکن است هر دو حاوی استامینوفن باشند.
اگر بیماری کبدی دارید یا الکل مصرف می‌کنید، درباره استامینوفن احتیاط کنید. ایبوپروفن نیز برای بعضی افراد، از جمله افراد مبتلا به زخم معده، بیماری کلیوی یا کسانی که داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، ممکن است مناسب نباشد. در بارداری یا وجود بیماری زمینه‌ای، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
قرص گلو و فرآورده‌های مکیدنی
قرص گلو می‌تواند با افزایش بزاق یا مواد تسکین‌دهنده، ناراحتی را به‌طور موقت کمتر کند. ترکیبات فرآورده‌ها متفاوت است؛ محدودیت سنی و مقدار مصرف روی بسته را بررسی کنید.
قرص مکیدنی را به کودکان زیر چهار سال ندهید؛ زیرا خطر خفگی دارد. برای کودکان بزرگ‌تر نیز توانایی مکیدن ایمن و محدودیت سنی محصول مهم است.
اسپری گلو
برخی اسپری‌ها برای مرطوب کردن گلو و برخی برای تسکین موضعی درد طراحی شده‌اند. اثر آنها معمولاً موقتی است و کاربرد و محدودیت سنی به ترکیبات محصول بستگی دارد. اگر پس از مصرف دچار تحریک یا واکنش حساسیتی شدید، مصرف را قطع کنید و راهنمایی پزشکی بگیرید.
نکات دارویی برای گلو درد کودکان
مقدار داروی کودک را بر اساس سن، وزن و فرآورده، با راهنمایی پزشک یا داروساز تعیین کنید. از دادن آسپرین به کودکان و نوجوانان مبتلا به بیماری ویروسی، مگر با دستور پزشک، خودداری کنید؛ زیرا با خطر سندرم ری مرتبط است.
داروهای ترکیبی سرماخوردگی برای کودکان خردسال می‌توانند خطرناک باشند. پیش از استفاده، محدودیت سنی محصول را بررسی کنید و از پزشک یا داروساز کمک بگیرید.
داروهای ضداحتقان و شربت‌های ترکیبی
ضداحتقان‌ها ممکن است گرفتگی بینی را کمتر کنند، اما برای همه مناسب نیستند. اگر فشار خون بالا، دیابت، بیماری قلبی یا بیماری زمینه‌ای دیگری دارید، پیش از مصرف درباره مناسب بودن آنها سؤال کنید.
شربت‌های ترکیبی می‌توانند چند ماده دارویی داشته باشند. برچسب را بررسی کنید تا یک ماده را ناخواسته از چند فرآورده دریافت نکنید. درباره اسپری ضداحتقان بینی نیز مدت مصرف درج‌شده را رعایت کنید؛ مصرف طولانی بعضی از آنها ممکن است گرفتگی را بدتر کند.
آیا برای گلو درد باید آنتی‌بیوتیک مصرف کرد؟
آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی ویروسی مؤثر نیست. مصرف خودسرانه آن می‌تواند عارضه ایجاد کند و به مقاومت میکروبی، یعنی کاهش اثر دارو بر باکتری‌ها، کمک کند.
اگر پزشک به عفونت باکتریایی مانند گلودرد استرپتوکوکی مشکوک باشد، بر اساس معاینه و در صورت نیاز آزمایش، درباره درمان تصمیم می‌گیرد. از مصرف آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده یا داروی تجویزشده برای فرد دیگر خودداری کنید.
چه زمانی برای گلو درد باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد رو به بدتر شدن است یا طی چند روز بهبود نمی‌یابد، با پزشک صحبت کنید. گلودردی که حدود یک هفته ادامه پیدا می‌کند نیز به ارزیابی نیاز دارد؛ در صورت شدید بودن علائم، منتظر پایان این مدت نمانید.
علائمی که به بررسی فوری نیاز دارند
- دشواری تنفس، صدای غیرعادی هنگام نفس کشیدن یا ناتوانی در بلع آب دهان: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ناتوانی در نوشیدن مایعات، علائم کم‌آبی یا درد شدید بلع: ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
- خون در بزاق یا خلط، تورم قابلتوجه گردن یا بدتر شدن سریع علائم: بدون تأخیر ارزیابی پزشکی بگیرید.
- در کودک: کم‌ادراری، خواب‌آلودگی غیرعادی، بی‌قراری شدید یا مشکل تنفس و بلع نیازمند بررسی فوری است.
چه علائم دیگری را پیگیری کنیم؟
تب بالا یا ماندگار، بثورات پوستی، درد قابلتوجه گلو، تورم غدد گردن که برطرف نمیشود، یا خشکی گلوی مکرر را با پزشک در میان بگذارید. سفتی گردن، به‌خصوص همراه تب یا ناخوشی شدید، نیاز به ارزیابی فوری دارد.
اگر گرفتگی صدا بیش از دو تا سه هفته ادامه پیدا کند، به‌ویژه در صورت مصرف دخانیات یا وجود مشکل بلع، برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. متخصص گوش، حلق و بینی می‌تواند در ارزیابی مشکلات ماندگار گلو و حنجره کمک کند.
سرماخوردگی چند روز طول میکشد؟
علائم سرماخوردگی معمولاً طی چند روز آغاز میشوند و بسیاری از افراد در حدود یک تا دو هفته بهتر میشوند. گلودرد اغلب زودتر کاهش مییابد، هرچند سرفه یا گرفتگی بینی ممکن است بیشتر باقی بماند.
اگر علائم پس از بهتر شدن دوباره بدتر شوند، یا به‌جای بهبود ادامه پیدا کنند، علت باید بررسی شود. تشخیص سینوزیت یا عفونت دیگر صرفاً بر اساس طول کشیدن سرفه یا رنگ ترشحات ممکن نیست.
جمع‌بندی و یافتن پزشک
برای درمان خشکی گلو در سرماخوردگی، مایعات کافی، استراحت و پرهیز از محرک‌ها می‌توانند به تسکین علائم کمک کنند. داروها نیز در صورت مناسب بودن، درد را کاهش می‌دهند. دشواری تنفس، ناتوانی در بلع و علائم کم‌آبی را جدی بگیرید؛ تشخیص و درمان دقیق با پزشک است.
برای آشنایی با متخصصان گوش، حلق و بینی در تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز و شهرهای دیگر، به مدیسا مراجعه کنید. همچنین می‌توانید فهرست بهترین دکتر متخصص گوش، حلق و بینی در تهران و بهترین دکتر متخصص گوش، حلق و بینی در اصفهان را ببینید. اگر پزشک بررسی تخصصی عفونت را لازم بداند، فهرست بهترین دکتر بیماری های عفونی در اصفهان نیز در دسترس است.
