ساعت ۲ بامداد است و دندانتان ضربان میزند، لثه یا گونه ورم کرده و نمیدانید تا صبح صبر کنید یا نه. پاسخ کوتاه به پرسش آبسه دندان چگونه درمان میشود این است: درمان قطعی باید توسط دندانپزشک انجام شود و معمولاً شامل تخلیه چرک، برطرفکردن منشأ عفونت با درمان ریشه یا درمان لثه، و گاهی کشیدن دندان غیرقابل نگهداری است. آبسه دندان معمولاً خودبهخود از بین نمیرود؛ حتی اگر درد کمتر شود، ممکن است عفونت در کانال ریشه یا استخوان اطراف دندان باقی مانده باشد.
کاهش ناگهانی درد همیشه خبر خوبی نیست. گاهی با آسیب یا مرگ عصب دندان، احساس درد کمتر میشود اما عفونت ادامه دارد. بنابراین درد و ورم دندان را بهویژه همراه با تب، بیحالی یا مشکل بلع، موضوعی جدی در نظر بگیرید.
آبسه دندان چیست و چرا ایجاد میشود؟
وقتی کنار دندان یا روی لثه برجستگی دردناک و چرکی میبینید، ممکن است با آبسه روبهرو باشید. آبسه یک فضای بسته حاوی چرک است که در اثر واکنش بدن به عفونت باکتریایی ایجاد میشود. افزایش فشار در این فضا میتواند درد ضرباندار، حساسیت هنگام جویدن و تورم صورت ایجاد کند.
پوسیدگی عمیق، ترک یا ضربه به دندان و بیماری لثه از علتهای رایج هستند. بوی بد دهان یا طعم ناخوشایند نیز ممکن است به علت خروج ترشحات و فعالیت باکتریها رخ دهد.
| نوع آبسه | محل درگیری | علت شایع |
|---|---|---|
| پریآپیکال | نوک ریشه دندان | عفونت پالپ و کانال ریشه، اغلب پس از پوسیدگی عمیق |
| پریودنتال | کنار ریشه و داخل لثه | بیماری لثه و جیب عمیق لثه |
| پریکورونال | اطراف تاج دندان نیمهنهفته، معمولاً دندان عقل | گیرکردن غذا و باکتری زیر لثه |
آبسه دندان چگونه درمان میشود؟
وقتی درد با فشار روی دندان بیشتر میشود، دندانپزشک ابتدا با معاینه و در صورت نیاز رادیوگرافی، محل و منشأ عفونت را مشخص میکند. انتخاب درمان به نوع آبسه، وضعیت ریشه، میزان تخریب دندان و گسترش عفونت بستگی دارد.
تخلیه چرک و کاهش فشار
اگر چرک تجمع یافته باشد، دندانپزشک ممکن است با ایجاد برش کوچک روی لثه یا از مسیر دندان، آن را تخلیه کند؛ به این کار درناژ یا اینسیزیون گفته میشود. شستوشوی محل نیز به کاهش بار عفونی کمک میکند. هرگز آبسه را در خانه با سوزن، سنجاق یا فشار دست تخلیه نکنید. ابزار غیراستریل و فشار نامناسب میتواند عفونت را پخش کند.
برطرفکردن منشأ عفونت
تخلیه چرک بهتنهایی کافی نیست؛ منشأ عفونت باید درمان شود تا احتمال عود کمتر شود. در آبسه ناشی از عفونت پالپ، دندان ممکن است به عصب کشی دندان در اصفهان یا درمان ریشه نیاز داشته باشد. در این فرایند، کانالهای ریشه پاکسازی، ضدعفونی و پر میشوند.
برای یافتن پزشک مناسب در موارد پیچیده عفونت کانال، میتوانید فهرست متخصص ریشه دندان در اصفهان و درمان ریشه دندان عفونی در اصفهان را بررسی کنید. اگر منشأ آبسه بیماری لثه باشد، پاکسازی زیر لثه و درمان جیب لثه اهمیت دارد. دندانی که ساختار کافی برای ترمیم ندارد، ممکن است نیاز به کشیدن داشته باشد.
اگر عفونت پس از درمان ریشه باقی بماند
گاهی با وجود درمان قبلی ریشه، التهاب اطراف نوک ریشه باقی میماند و دندانپزشک پس از ارزیابی گزینههایی مانند درمان مجدد ریشه یا جراحی را مطرح میکند. اطلاعات بیشتر درباره آپیکوکتومی در اصفهان و کیست دندان در اصفهان میتواند برای آشنایی با مسیرهای درمانی مرتبط مفید باشد.
آنتیبیوتیک آبسه دندان چه زمانی لازم است؟
وقتی آبسه موضعی است و دندانپزشک میتواند منشأ عفونت را درمان یا چرک را تخلیه کند، آنتیبیوتیک همیشه لازم نیست. اما تب، تورم منتشر صورت یا فک، علائم عمومی بیماری، ضعف سیستم ایمنی یا گسترش عفونت میتواند نیاز به دارو را مطرح کند.
دندانپزشک بسته به سابقه حساسیت دارویی، بارداری، شدت عفونت و شرایط پزشکی شما ممکن است از گروههایی مانند پنیسیلینها یا جایگزینهای مناسب استفاده کند. نام داروهایی مانند آموکسیسیلین، مترونیدازول یا کلیندامایسین به معنی مناسببودن آنها برای همه افراد نیست.
- آنتیبیوتیک جایگزین تخلیه و درمان ریشه نیست.
- دارو را فقط طبق نسخه مصرف کنید و دوره آن را خودسرانه قطع یا تکرار نکنید.
- مصرف بیدلیل یا ناقص آنتیبیوتیک، خطر مقاومت آنتیبیوتیکی را افزایش میدهد.
- در بارداری، شیردهی، بیماری کلیه یا کبد و سابقه آلرژی دارویی، پزشک را در جریان بگذارید.
درمان فوری آبسه دندان در خانه؛ چه کارهایی فقط تسکین موقت میدهند؟
وقتی دسترسی فوری به دندانپزشک ندارید، هدف از مراقبت خانگی فقط کمکردن ناراحتی تا زمان مراجعه است، نه درمان عفونت. درمان خانگی آبسه دندان، درمان قطعی نیست.
- دهان را با آب نمک ولرم بهآرامی شستوشو دهید و محلول را قورت ندهید.
- از کمپرس سرد روی بخش بیرونی گونه، با فاصلههای کوتاه استفاده کنید.
- سر را هنگام استراحت کمی بالاتر نگه دارید.
- برای مسکن مناسب، با توجه به بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی و منع مصرف، از دندانپزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
گرمکردن صورت، قراردادن آسپرین یا آنتیبیوتیک روی لثه، استفاده از مواد اسیدی یا سیر لهشده روی بافت و ترکاندن برجستگی چرکی توصیه نمیشود. این کارها ممکن است مخاط دهان را بسوزانند یا عفونت را بدتر کنند.
افراد مبتلا به دیابت کنترلنشده، کسانی که داروهای تضعیفکننده ایمنی مصرف میکنند یا تحت درمان سرطان هستند، باید نسبت به علائم عفونت دندان حساستر باشند.
ورم آبسه دندان چقدر طول میکشد فروکش کند؟
بعد از تخلیه مناسب و کنترل منشأ عفونت، درد و فشار معمولاً در روزهای نخست رو به کاهش میرود. مدت کاهش کامل ورم به شدت عفونت، محل آبسه، وضعیت ایمنی بدن و انجامشدن درمان ریشه یا لثه بستگی دارد. باقیماندن درد خفیف در شروع درمان ممکن است رخ دهد، اما اگر ورم بیشتر شد، تب ایجاد شد یا بهبودی مشاهده نکردید، باید دوباره معاینه شوید.
آبسه دندان چه زمانی اورژانس است؟
اگر ورم فقط به لثه محدود نیست و سریع بزرگ میشود، تعلل نکنید. گسترش عفونت به فضاهای عمقی صورت و گردن، از جمله وضعیتی مانند آنژین لودویگ، میتواند راه هوایی را درگیر کند و نیازمند ارزیابی اورژانسی است.
در صورت مشاهده هر یک از نشانههای زیر فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
- مشکل در نفسکشیدن، بلع یا صحبتکردن
- تورم زیر زبان، کف دهان، گردن یا اطراف چشم
- تب، لرز، ضعف شدید یا گیجی
- ناتوانی در بازکردن طبیعی دهان
- تورمی که بهسرعت گسترش پیدا میکند
آبسه دندان در بارداری و کودکان
دنداندرد و آبسه در بارداری نباید نادیده گرفته شود. درمانهای ضروری دندانپزشکی با برنامهریزی مناسب قابل انجام هستند، اما انتخاب بیحسی، تصویربرداری و دارو باید توسط دندانپزشک و با اطلاع از شرایط بارداری انجام شود. خوددرمانی دارویی در بارداری ایمن نیست.
در کودکان نیز تورم صورت، تب، بیحالی یا امتناع از خوردن و نوشیدن نیاز به ارزیابی سریع دارد. برای آشنایی با خدمات مرتبط، صفحه درمان ریشه دندان کودکان در اصفهان را ببینید.
سوالهای رایج درباره درمان آبسه دندان
آبسه دندان خودبهخود خوب میشود؟
خیر. ممکن است آبسه تخلیه شود یا درد موقتاً کم شود، اما این اتفاق لزوماً به معنی رفع عفونت نیست. منشأ عفونت باید توسط دندانپزشک بررسی و درمان شود.
آبسه دندان نیاز به عصبکشی دارد؟
اگر عفونت از پالپ و کانال ریشه شروع شده باشد و دندان قابل نگهداری باشد، درمان ریشه معمولاً یکی از راههای حفظ دندان است. آبسههای منشأگرفته از لثه مسیر درمان متفاوتی دارند.
آبسه دندان بدون آنتیبیوتیک درمان میشود؟
بله، برخی آبسههای موضعی با تخلیه و درمان علت اصلی بدون آنتیبیوتیک کنترل میشوند. تصمیم درباره دارو باید بر اساس معاینه و علائم گسترش عفونت گرفته شود.
برای انتخاب دندانپزشک از مدیسا کمک بگیرید
آبسه دندان چگونه درمان میشود به علت و شدت عفونت بستگی دارد، اما مسیر ایمن همیشه شامل ارزیابی دندانپزشکی، تخلیه در صورت نیاز و رفع منشأ عفونت است. کاهش درد را نشانه پایان مشکل ندانید و در علائم هشدار، مراجعه اورژانسی را به تأخیر نیندازید. برای آشنایی با پزشکان و خدمات دندانپزشکی بیشتر به مدیسا مراجعه نمایید.
