ساعت ۱۱ شب است و پدرتان روی مبل نشسته. ناگهان متوجه میشوید یک طرف صورتش افتاده و نمیتواند جملهای ساده را کامل کند. در این وضعیت، شناخت سکته مغزی علائم هشداردهنده میتواند به تصمیمگیری سریعتر کمک کند. سکته مغزی یک اورژانس پزشکی است و نباید منتظر ماند تا علائم خودبهخود برطرف شوند. حتی اگر نشانهها پس از چند دقیقه بهتر شدند، تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ ضروری است.
افتادگی صورت، ضعف ناگهانی یک سمت بدن، اختلال گفتار، گیجی، اختلال بینایی و سردرد بسیار شدید از نشانههایی هستند که باید جدی گرفته شوند. زمان شروع علائم یا آخرین زمانی که فرد کاملاً طبیعی بوده را به خاطر بسپارید؛ این اطلاعات در تصمیم درمانی تیم اورژانس اهمیت دارد.
سکته مغزی چیست و چه انواعی دارد؟
سکته مغزی زمانی رخ میدهد که خونرسانی به بخشی از مغز قطع یا بهشدت کم شود، یا خونریزی در مغز اتفاق بیفتد. در نتیجه، سلولهای مغزی اکسیژن کافی دریافت نمیکنند و ممکن است آسیب ببینند. نوع سکته فقط با ارزیابی پزشک و تصویربرداری، بهویژه سیتیاسکن، مشخص میشود.
سکته ایسکمیک و هموراژیک چه تفاوتی دارند؟
| نوع سکته | علت اصلی | مسیر کلی درمان |
|---|---|---|
| سکته ایسکمیک (انسدادی) | بسته شدن رگ مغزی، معمولاً بهعلت لخته | در برخی افراد واجد شرایط، داروی حلکننده لخته یا خارجکردن لخته با روش مداخلهای |
| سکته هموراژیک (خونریزیدهنده) | پارگی یا نشت خون از یک رگ مغزی | کنترل فشارخون، پایش تخصصی و در برخی موارد اقدامات جراحی یا مداخلهای |
دادن خودسرانه آسپرین یا داروهای ضدلخته پیش از مشخص شدن نوع سکته خطرناک است. این داروها در سکته هموراژیک میتوانند خونریزی را بدتر کنند.
TIA یا حمله ایسکمیک گذرا چیست؟
حمله ایسکمیک گذرا یا TIA زمانی رخ میدهد که اختلال خونرسانی مغز موقت باشد. علائم آن میتواند شبیه سکته مغزی باشد و طی چند دقیقه یا چند ساعت از بین برود. برطرف شدن علائم به معنی بیخطر بودن وضعیت نیست؛ TIA یک هشدار مهم برای ارزیابی سریع عوامل خطر و پیشگیری از سکته کامل است.
سکته مغزی علائم هشداردهنده؛ روش FAST را بشناسید
سادهترین راه برای پاسخ به این پرسش که «چطور بفهمم کسی سکته کرده است؟» استفاده از مخفف FAST است. اگر حتی یکی از این موارد دیده شد، منتظر کامل شدن علائم یا تأیید دیگران نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.
| حرف | معنا | چه چیزی را بررسی کنید؟ |
|---|---|---|
| F | Face؛ صورت | از فرد بخواهید لبخند بزند؛ آیا یک طرف صورت افتاده یا لبخند نامتقارن است؟ |
| A | Arms؛ بازوها | از او بخواهید هر دو بازو را بالا نگه دارد؛ آیا یک بازو پایین میافتد یا ضعیف است؟ |
| S | Speech؛ گفتار | آیا گفتار نامفهوم است، کلمات را اشتباه میگوید یا یک جمله ساده را نمیتواند تکرار کند؟ |
| T | Time؛ زمان | فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید و زمان شروع علائم یا آخرین وضعیت طبیعی فرد را یادداشت کنید. |
تصور کنید شخصی هنگام شام ناگهان لیوان را از دستش میاندازد و کلماتش نامفهوم میشود. این اتفاق را نباید به خستگی، خوابآلودگی یا افت فشار نسبت داد. ضعف ناگهانی، افتادگی صورت یا اختلال گفتار تا خلافش ثابت نشده، اورژانسی است.
علائم سکته مغزی چیست؟
نشانههای سکته معمولاً ناگهانی شروع میشوند و ممکن است فقط در یک سمت بدن دیده شوند. شدت علائم در افراد مختلف یکسان نیست و بعضی سکتهها با یک علامت ظاهراً خفیف آغاز میشوند.
- افتادگی یا فلج صورت و بیحسی یک سمت صورت
- ضعف یا بیحسی ناگهانی بازو یا پا، بهویژه در یک طرف بدن
- اختلال ناگهانی گفتار، درک نکردن صحبت دیگران یا گیجی
- تاری دید، دوبینی یا کاهش ناگهانی بینایی در یک یا هر دو چشم
- سرگیجه ناگهانی، اختلال تعادل، ناهماهنگی یا مشکل در راه رفتن
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید، بهخصوص اگر با استفراغ، کاهش هوشیاری یا سفتی گردن همراه باشد
سردرد بهتنهایی همیشه نشانه سکته نیست و میتواند علتهای متعددی داشته باشد؛ اما سردردی که ناگهانی، بسیار شدید و متفاوت از سردردهای قبلی است نیاز به ارزیابی اورژانسی دارد. برای بررسی سردردهای تکرارشونده و غیر اورژانسی، فهرست بهترین دکتر درمان سردردهای مزمن در اصفهان میتواند راهنمای شما باشد.
زمان طلایی درمان سکته مغزی چقدر است؟
در سکته مغزی، سرعت انتقال به بیمارستان مجهز اهمیت زیادی دارد. پس از ارزیابی و تصویربرداری، ممکن است برخی بیماران مبتلا به سکته ایسکمیک و واجد شرایط، تا حدود ۴٫۵ ساعت از زمان شروع علائم داروی حلکننده لخته مانند آلتپلاز یا تنکتپلاز دریافت کنند. این تصمیم فقط توسط تیم درمان و با توجه به شرایط بیمار گرفته میشود.
در انسداد بعضی رگهای بزرگ مغزی، ترومبکتومی مکانیکی یا خارجکردن لخته با روش آنژیوگرافی ممکن است مطرح شود. این روش معمولاً در بازههای زمانی مشخص انجام میشود و در برخی افراد منتخب، بر اساس تصویربرداری مغز و عروق، امکان بررسی تا زمان طولانیتری نیز وجود دارد.
به همین دلیل، «صبر کنیم ببینیم بهتر میشود یا نه» انتخاب امنی نیست. هرچه ارزیابی و درمان تخصصی زودتر آغاز شود، احتمال کاهش آسیب مغزی و ناتوانی بیشتر خواهد بود.
اولین اقدام هنگام سکته مغزی چیست؟
اگر به سکته مشکوک هستید، آرام بمانید اما سریع عمل کنید. هدف اصلی این است که بیمار هرچه زودتر توسط اورژانس به مرکز مناسب منتقل شود.
اقداماتی که باید انجام دهید
- فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید. علائم را واضح توضیح دهید و از انتقال با خودرو شخصی، مگر در نبود امکان دیگر، پرهیز کنید.
- زمان شروع علائم را ثبت کنید. اگر زمان دقیق مشخص نیست، آخرین زمانی را بنویسید که فرد بدون علامت دیده شده است.
- فرد را در وضعیت امن و راحت نگه دارید و لباس تنگ را شل کنید.
- اگر فرد بیهوش است اما نفس میکشد، او را با احتیاط به پهلو قرار دهید و تنفسش را زیر نظر داشته باشید.
- اگر تنفس یا پاسخدهی وجود ندارد، طبق راهنمای اپراتور اورژانس عمل کنید.
کارهایی که نباید انجام دهید
- آسپرین، داروی ضدانعقاد، داروی فشارخون یا داروی گیاهی خودسرانه ندهید.
- به فرد غذا، آب یا نوشیدنی ندهید؛ اختلال بلع میتواند خطر خفگی ایجاد کند.
- علائم را با خواباندن، ماساژ، حجامت یا درمان خانگی مدیریت نکنید.
- منتظر نمانید تا علائم برطرف شوند؛ حتی بهبود موقت میتواند TIA باشد.
در بیمارستان برای سکته مغزی چه اتفاقی میافتد؟
سکته حاد باید در اورژانس و ترجیحاً در بیمارستان دارای واحد تخصصی سکته ارزیابی شود، نه در مطب یا درمانگاه. پزشک ابتدا علائم حیاتی، وضعیت عصبی و زمان شروع نشانهها را بررسی میکند.
سیتیاسکن مغز بدون تزریق معمولاً یکی از نخستین بررسیهاست تا خونریزی مغزی از سکته انسدادی تفکیک شود. بسته به شرایط، سیتی آنژیوگرافی یا MRI مغز، آزمایش خون و نوار قلب نیز درخواست میشود. نوار قلب میتواند به شناسایی ریتمهای غیرطبیعی مانند فیبریلاسیون دهلیزی کمک کند که یکی از عوامل تشکیل لخته است.
هزینه CT اسکن و MRI مغز در سال ۱۴۰۵
هزینهها به شهر، مرکز درمانی، نوع بیمه، تزریق ماده حاجب و شرایط اورژانسی بستگی دارد. ارقام زیر، بازههای راهنما برای مراجعه غیراورژانسی به مراکز خصوصی هستند و ممکن است تغییر کنند. در اورژانس سکته، اولویت با درمان فوری است و مسیر هزینه با توجه به بیمه و تعرفه مرکز تعیین میشود.
| خدمت | بازه یا هزینه راهنما (تومان) |
|---|---|
| هزینه ویزیت متخصص مغز و اعصاب ۱۴۰۵ در بخش خصوصی | حدود ۱٬۱۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه CT اسکن مغز ۱۴۰۵، بدون تزریق | حدود ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه CT آنژیوگرافی مغز ۱۴۰۵ | حدود ۴٬۸۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه MRI مغز ۱۴۰۵، بدون تزریق | حدود ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| MRI مغز با تزریق | حدود ۴٬۴۰۰٬۰۰۰ |
| MRI مغز با و بدون تزریق | حدود ۶٬۱۰۰٬۰۰۰ |
چه زمانی به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنیم؟
علائم حاد سکته باید با ۱۱۵ و اورژانس پیگیری شوند، نه با مراجعه برنامهریزیشده. پس از کنترل وضعیت حاد، یا اگر TIA داشتهاید، ارزیابی توسط متخصص مغز و اعصاب برای یافتن علت و برنامه پیشگیری اهمیت دارد.
کنترل فشارخون، دیابت، کلسترول، وزن، مصرف سیگار و الکل و بررسی بیماریهای قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی در کاهش خطر سکته نقش دارند. برای ارزیابی عوامل خطر و پیگیری پس از سکته، میتوانید فهرست بهترین دکتر متخصص مغز و اعصاب در اصفهان و بهترین دکتر سکته مغزی در اصفهان را بررسی کنید.
سرگیجه ناگهانی همراه با ضعف، اختلال گفتار یا اختلال بینایی اورژانسی است. اما برای سرگیجههای مکرر و بدون علائم هشدار، صفحه بهترین دکتر سرگیجه در اصفهان میتواند مفید باشد. همچنین اختلال حافظه پایدار یا نگرانی درباره آلزایمر نیازمند ارزیابی جداگانه است؛ به صفحات بهترین دکتر درمان اختلال حافظه در اصفهان و بهترین دکتر آلزایمر در اصفهان مراجعه کنید.
جمعبندی سکته مغزی و علائم هشداردهنده
شناخت سکته مغزی علائم هشداردهنده، بهویژه افتادگی صورت، ضعف یکطرفه بازو یا پا و اختلال ناگهانی گفتار، برای اقدام بهموقع حیاتی است. در مواجهه با علائم FAST، تماس با ۱۱۵، ثبت زمان شروع نشانهها و ندادن داروی خودسرانه مهمترین کارها هستند. پس از ارزیابی اورژانسی، پیگیری منظم با نورولوژیست میتواند به کنترل عوامل خطر و برنامه پیشگیری کمک کند.
برای آشنایی بیشتر با پزشکان و بررسی فهرست متخصصان، به مدیسا مراجعه نمایید.
